نون قلم کاغذ

در مورد شکر زیاد بحث شده است. گمرک ایران گزارش تفصیلی از وضعیت واردات شکر در سال 85 منتشر کرده است. خبرگزاری ها و مطبوعات نیز از جمله خبرگزاری مهر بارها به داستان تلخ شکر پرداخته اند. اما از آنجا که مدتی با هیات مدیره یکی از کاخانجات شکر همکاری مختصری داشتم خواستم به نوعی با این یادداشت محبت های عزیزان را جبران کرده باشم.

داستان شکر در سال 85 یکی از مصادیق بارز تصمیمات غیر اصولی در اقتصاد است که تبعات منفی آن خیلی زود دامنگیر تولیدکنندگان شکر ، کارگران ، خانواده هاشان و ... شد.

ماجرا خیلی ساده است. مصرف سالانه شکر در ایران حدوداً 2 میلیون تن است. تولید کارخانجات داخلی شکر بسته به سطح زیر کشت چغندر و نیشکر ، بارندگی ، ضریب استحصال و ... بین 1.3 تا 1.4 میلیون تن در سال می باشد. هر عاقلی نتیجه می گیرد سالانه باید 600 تا 700 هزار تن شکر برای جلوگیری از افزایش قیمت و تشکیل بازار سیاه از طریق واردات تامین شود. اما شکر در بازارهای جهانی ارزانتر از شکر تولید داخل است. باز هر عاقلی نتیجه می گیرد باید برای واردات شکر تعرفه در نظر گرفت تا سیل واردات شکر کارخانجات داخلی را با ورشکستگی روبرو نسازد. دولت هم باید از محل درآمد این تعرفه ها به کارخانجات شکر در بهسازی خطوط تولید و پروژهای کاهش بهای تمام شده کمک نماید.

بهای تمام شده هر کیلو شکر تولید داخل بالای 500 تومان است.  اما هر تن شکر در بازار های جهانی در سال 84 کمتر از 280 دلار و در سال 85 که شکر در بازارهای جهانی با افزایش قیمت نیز همراه بوده است به 400 دلار برای هر تن رسیده که به معنی هر کلیو کمتر از 400 تومان است.

در سال 84 کل واردات شکر 707 هزار تن بود که 89 درصد از این میزان را شرکت دولتی بازرگانی داخلی ایران وارد کرده بود. در بین 10 وارد کنند عمده شکر در سال 84 نیز پس از شرکت بازرگانی داخلی ، تعاونی های مصرف ارگان ها و استان های مرزنشین قرار داشتند.

و اما کاهش تعرفه واردات ...

در آبان‌ماه سال 1384 حقوق ورودي شكر خام 130 درصد و شكر سفيد 150 درصد تعيين شد. در آذر ماه 1384 حقوق ورودي شكر خام 34 درصد و شكر سفيد 54 درصد تعيين شد. در بهمن ماه 1384 حقوق ورودي براي شكر خام 5 درصد و براي شكر سفيد 20 درصد تعيين گرديد. از اریبهشت 85  براساس مقررات صادرات و واردات شكر تصفيه نشده از نيشكر و يا چغندرقند مشمول 4 درصد حقوق ورودي است و سود بازرگاني آن صفر شده است. همچنين شكر تصفيه نشده از چغندر نيز مشمول 4 درصد حقوق ورودي و سود بازرگاني آن از ابتداي سال 85 صفر است.

با کاهش تعرفه واردات شکر، سودآور بودن واردات باعث شد بسیاری از شخصیت های حقیقی و حقوقی به واردات شکر اقدام کنند. شرکت بازرگانی داخلی هم که قاعدتاً باید با توجه به نیاز بازار داخلی اقدام به واردات نماید بی توجه به حجم واردات بی رویه شکر توسط بخش خصوصی ، بیش از 961 هزار تن شکر وارد کرد.

در میان واردکنندگان شکر در سال 85 نام یک شرکت نفتی و حتی یک شرکت نخ ریسی هم دیده می شود.

جمع واردات شکر از مبادی رسمی کشور در سال 85 به 2،480،000 تن رسید. گمانه زنی ها در مورد واردات غیر رسمی شکر به گونه ای است که جمع واردات را به 3 میلیون تن می رساند. در حالیکه نیاز داخلی بیش از 2 میلیون تن نبود و 1.3 میلیون تن هم در داخل تولید شده بود.

قیمت پایین شکر وارداتی نسبت به شکر تولید داخل باعث شد 2 میلیون تن مصرف داخل ، خیلی زود و عمدتاٌ از محل شکر وارداتی که توسط خود کارخانجات داخلی تصفیه شده بود تامین شد و آنچه باقیماند انبار پر از شکر کارخانجات داخلی است و عدم فروش محصول در سال 85 که در نهایت باعث شد دولت که تازه پی به تصمیم اشتباه خود گرفته بود شرکت بازرگانی داخلی را مکلف به خرید 650 هزار تن از شکرهای کارخانجات داخلی نماید که معلوم نیست این شرکت که خود از عاملان بی ثباتی بازار است می خواهد با این همه شکر چکار کند.

ارزش شکر وارداتی از مبادی رسمی کشور حدوداً 1000 میلیارد تومان بوده است. 40 درصد این واردات توسط شرکت بازرگانی داخلی تامین شده است. بنابراین سایر واردکنندگان 600 میلیارد تومان شکر وارد کرده اند و آنها که توانسته اند بفروشند بیش از 30 درصد سود کرده اند.

یک تصمیم ناشیانه باعث شد ده ها شرکت تولید کننده شکر در سال 85 حتی یک کیلو شکر نیز در بازار نفروشند و اکثرشان امسال برای خرید چغندر و نیشکر دچار مشکل باشند و برخی حتی برای پرداخت حقوق کارگران خود به فروش دارایی های ثابت خود بپردازند.

درآمد تعرفه واردات شکر هم که تا پیش از این به خزانه عمومی واریز می شد به جیب چند واردکننده سرازیر شد.

باز هم می گویم این کشور اگر دشمنی داشته باشد آن ماییم که با بی تدبیری خویش گوهر پاک انسانیت میلیون ها ایرانی را به بازی آزمون و خطا گرفته ایم تا فضای فساد برانگیز اقتصاد کشور را التهابی دوباره بخشیم.